Sygn akt l ACa 455/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 czerwca 2004 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi

I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący -     Sędzia SA Michał Kłos

Sędzia SA Wiesława Kuberska (ref.)

Sędzia SA Bożena Błaszczyk

Protokolant Barbara Worotnicka

po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa...... przeciwko ..... o uchylenie uchwały na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2004 r. sygn. akt IJC 1535/03

oddala apelację.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 stycznia 2004 r. Sąd Okręgowy w Łodzi   w   sprawie   z  powództwa (...) przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości położonej w (...) przy ulicy (...) o uchylenie uchwały, oddalił powództwo. (wyrok - k- 63)

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny w całości akceptuje i uznaje za własne, a które nie były sporne pomiędzy stronami. W świetle tych faktów Sąd Okręgowy uznał, ze strona powodowa była legitymowana do zaskarżenia uchwały Wspólnoty z września 2003 r. o nr 4/2003, ustalającej, iż od tego miesiąca wpłacane przez właścicieli zaliczki w dotychczasowej wysokości będą stanowić w całości wpłaty zaliczek na koszty zarządu nieruchomością wspólną i obejmują cały koszt dostaw do budynku energii cieplnej, wody, ścieków oraz wywozu śmieci. Ponadto stwierdzono,że uchwała została zaskarżona w ustawowym terminie, przy przyjęciu, iż (...) zostało powiadomione o treści uchwały w dniu 30 września 2003 r. Zdaniem Sądu 1 instancji uchwała nie jest sprzeczna z art. 13 i 14 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 85, poz. 388), na które to przepisy powód powołał się w pozwie. Pierwsza powołana norma dotyczy jedynie obowiązków właściciela lokalu, natomiast druga wylicza w sposób przykładowy, co składa się na koszty zarządu nieruchomością wspólną. Powód upatrywał wadliwości zaskarżonej uchwały w zaliczeniu wydatków związanych z utrzymaniem indywidualnych lokali do kosztów zarządu nieruchomością wspólną. Jednakże wpisanie w otwarty katalog opłat za dostawę energii elektrycznej i cieplnej, gazu i wody w części dotyczącej indywidualnych lokali nie stanowi naruszenia art. 14 ustawy, ponieważ właściciele nadal będą zobowiązani do ponoszenia wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem nieruchomości. Przedmiotowa uchwała jest także zgodna z zasadami prawidłowego zarządzania nieruchomością, gdyż pozwoli na racjonalizację wydatków i podda je kontroli Wspólnoty, gdyż ustalanie opłat na koszty zarządu jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i wymagać będzie uchwały właścicieli. Dotychczasowa praktyka pobierania tytułem opłat za indywidualne lokale zaliczek w wysokości ustalanej przez zarząd powodowała, że właściciele nie mieli w rzeczywistości, wpływu na wysokość tych zaliczek, co mogło prowadzić do zbędnego wzrostu comiesięcznych kosztów ponoszonych przez właścicieli. W ocenie Sądu Okręgowego tym samym przedmiotowa uchwała nie stanowi także naruszenia interesów powoda. Jedyną uciążliwością,   jaką   uchwała powoduje dla (...) jest konieczność matematycznego wyliczenia poszczególnych pozycji uiszczanych kwot dla celów tzw. klasyfikacji budżetowej, po uchwaleniu uchwały zajmuje się tym księgowość stosownej jednostki organizacyjnej (...). Sporna uchwała nie powoduje tzw. podwójnego opodatkowania podatkiem VAT najemców lokali należących do powoda.

(uzasadnienie wyroku k 65- 69)

Powyższy wyrok zaskarżyła strona powodowa w całości, zarzucając orzeczeniu:

- naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 14 pkt.2 w zw. z art. 12 ust. 2 oraz art. 3 ust.2 i 3 ustawy o własności lokali, przez przyjęcie, że do kosztów zarządu nieruchomością wspólną można zaliczyć także wydatki, które właściciel ponosi        w związku z utrzymaniem jego lokalu;

- sprzeczność istotnych ustaleń Sadu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, iż właściciele tworzący wspólnotę mieszkaniową podjęli uchwałę, na mocy, której od miesiąca września 2003 r. zaliczki wpłacane na poczet kosztów zarządu nieruchomością obejmowały także całość należności za dostawę tzw. mediów, czyli dostawę energii cieplnej, wody, ścieków i wywozu śmieci.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie powództwa z zasądzeniem kosztów procesu ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwzględnieniem kosztów postępowania odwoławczego.

(apelacja powódki - k. 74 - 76)

Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

(odpowiedź na apelację - k. 78)

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Apelacja jest niezasadna.

Przede wszystkim należy wskazać, że nie budzi wątpliwości treść przedmiotowej uchwały, której kopia znajduje się na k. 5 akt. Wynika z niej,iż od miesiąca września 2003 r. wpłacane przez właścicieli zaliczki (w dotychczasowej wysokości ) stanowią w całości wpłaty zaliczek na koszty zarządu nieruchomością wspólną i obejmują cały koszt dostaw do budynku energii cieplnej, wody / ścieków, wywozu śmieci. Zasady rocznego rozliczania zaliczek pozostają bez zmian. I taka właśnie uchwała była przedmiotem oceny Sądu I instancji, a więc nie zrozumiały jest zarzut apelacji odnoszący się do sprzeczności ustaleń faktycznych Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego. Nie ulega wątpliwości, że art. 3 ust.2 ustawy o własności lokali jednoznacznie określa, co stanowi nieruchomość wspólną, ale zaskarżone orzeczenie nie podważa tej definicji i nie tworzy własnej dla potrzeb tej sprawy. Problemem w tej sprawie jest natomiast kwestia tego, co może stanowić koszt zarządu wspólną nieruchomością w rozumieniu art. 14 ustawy. Apelujący wyraził pogląd, że możliwe jest włączenie do otwartego katalogu także innych, nie wymienionych w tym przepisie kosztów, ale tylko takich, które dotyczą wyłącznie nieruchomości wspólnej. Pogląd ten nie został jednak rozwinięty i przeanalizowany przez skarżącego w realiach sytuacji technicznej nieruchomości położonej w (...) przy ulicy (...). Należy stwierdzić, iż wątek ten - mający podstawowe znaczenie w sprawie, nie został w ogóle dostrzeżony przez powoda w toku postępowania I-instancyjnego i niedostatecznie zaakcentowany przez Sąd Okręgowy. Zaskarżona uchwała w swoim uzasadnieniu ( k. 5o. akt) wskazuje na specyficzne ukształtowanie układu pomiarowego energii cieplnej, wody i ścieków w nieruchomości. Realizacja dostaw energii cieplnej zawartej w gorącej wodzie następuje do wspólnej instalacji centralnego ogrzewania, w miejscu stanowiącym rozgraniczenie instalacji należących do dostawcy energii i instalacji stanowiących współwłasność członków wspólnoty, w tym też miejscu jest zainstalowany układ pomiarowy - licznik energii cieplnej. Realizacja dostaw wody i odbioru ścieków jest usytuowana analogicznie. Te okoliczności faktyczne nie zostały zaprzeczone przez stronę powodową, podobnie jak fakt, że realizacja usługi odbioru nieczystości stałych odbywa się poza granicami lokali należących do poszczególnych właścicieli. Nie jest prawdą sformułowanie, które znalazło się w treści pozwu, iż Wspólnota jest tylko „pośrednikiem” pomiędzy dostawcami a odbiorcami mediów, którego prawidłowość została zakwestionowana już w odpowiedzi na pozew.  (...) nie ustosunkowało się do tej części wywodu.

Jak wynika z niezaprzeczonego materiału dowodowego, to Wspólnota zawiera umowy o dostawę wszystkich mediów zarówno na potrzeby części wspólnej nieruchomości jak i na potrzeby poszczególnych właścicieli lokali. W zakresie dotyczącym energii cieplnej uregulowanie takie wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne ( Dz.U. Nr 54, poz. 348 z pozn. zm), w zakresie dotyczącym pozostałych mediów z ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( Dz. U. Nr 132, poz. 622 ), niezależnie od postanowień samej ustawy o własności lokali zawartych w jej art 6. Nieodzowne jest więc posiadanie przez Wspólnotę instrumentu zapewniającego jej wypłacalność wobec osób trzecich , a skierowanego wobec członków Wspólnoty. W ocenie Sądu Apelacyjnego takim narzędziem stała się zaliczka skonstruowana przedmiotowa uchwałą, a sama uchwała jest najstosowniejszą formą ustanawiającą obowiązki właścicieli poszczególnych lokali wobec Wspólnoty. Pomijając wcześniejsze nieprawidłowe interpretacje Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, (które tym bardziej były podstawą do podjęcia zaskarżonej uchwały), również Minister Finansów RP stanął na stanowisku, że właściciele poszczególnych wyodrębnionych lokali są zobowiązani do uiszczania zaliczek w celu pokrycia kosztów utrzymania poszczególnych lokali i części wspólnych. Zaliczki te nie stanowią obrotu w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, pozr 50 z pożną. zm.), ale są partycypacją w kosztach jednostki organizacyjnej - jaką jest wspólnota mieszkaniowa, jej członków. Wspólnota - a więc jej członkowie, nie dokonują sprzedaży mediów na rzecz samych siebie, nawet, jeżeli dotyczy to lokali wyodrębnionych, a nie części wspólnej ( pismo z dnia 23 grudnia 2003 r, - k. 55-57). Zdaniem Sądu Apelacyjnego jedyną formą zabezpieczenia interesów Wspólnoty, może więc być pobranie stosownej zaliczki na cały koszt dostaw do budynku energii cieplnej, wody, ścieków i wywozu śmieci. Podkreślenia wymaga, że analogiczną interpretację przepisów ustawy o własności lokali przyjął Dyrektor Wydziału Budynków i Lokali w piśmie z dnia 11 sierpnia 2003 r., wskazując, że z powodu uwarunkowań technicznych, na mocy art. 21 ustawy, zarząd wspólnoty zawiera umowy o media ze skutkiem w stosunku do właścicieli wszystkich lokali, umowy te „dotyczą całego budynku, a nie tylko jego części wspólnych”. W tej sytuacji trzeba skonstatować, że kosztami zarządu nieruchomością wspólną w lej konkretnej sprawie będzie całość wpłacanych zaliczek, obejmująca elementy wymienione w uchwale, a nie tak jak zinterpretował to apelujący. Elastyczność takiego poglądu nie jest sprzeczna z art. 14 ustawy, a na pewno odpowiada ratio legis tego aktu prawnego. Stanowisko takie znajduje dodatkowo uzasadnienie w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 stycznia 2001r. w sprawie Ts.101/00, który orzekł, iż zaliczki wpłacane na pokrycie kosztów zarządu obejmują również koszty utrzymania poszczególnych lokali.

Jeżeli chodzi o ostatni element skargi apelacyjnej, to niezależnie od  tego, że wskazuje on nową podstawę faktyczną żądania, nie objętą dotąd pozwem, gdyż powód nie zarzucał uchwale sprzeczności z zasadami prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną, to należy stwierdzić, iż jest on chybiony wobec treści uchwały, iż zmianie nie podlegają dotychczasowe wysokości zaliczek. Nie udowodniono, więc nowo postawionego zarzutu.

Z tych wszystkich względów apelacja podlegała oddaleniu w oparciu o art. 385 k.p.c.